main-story-image

ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި (ފ.އަތޮޅު)

މިއަތޮޅަކީދިވެހިރާއްޖޭގެވެރިކަންކުރާރަށްމާލެއާއި 70 މޭލު ދުރުގައި އަރިއަތޮޅުގެ ދެކުނުން ރާއްޖޭގެ ދެކުނުދުނީގައި އޮންނަ އަތޮޅެކެވެ. މިއަތޮޅުގެ ބޮޑުމިނަކީ އުތުރުން ދެކުނަށް ގާތްގަނޑަކަށް ¾16 މޭލު، އަދި އިރުން ހުޅަގަށް ގާތްގަނޑަކަށް ½14 މޭލެވެ. އަތޮޅުއޮތީ އުތުރުޢަރުޟުން °03-03 އާއި °03-20 ދެމެދުއެވެ.

މިއަތޮޅުގައި އޮންނަނީ ޖުމްލަ 23 ރަށެވެ. މީގެތެރެއިން މީހުން ދިރިއުޅެނީ 5 ރަށުގައެވެ. އެރަށްތަކަކީ ފީއަލީ، ބިލެއްދޫ، މަގޫދޫ، ދަރަބޫދޫ އަދި ނިލަންދޫއެވެ. މިއަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅުމަށް ކުރާ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަމާއި، ވަޒީފާ އަދާކުރުމާއި، ކޮންސްޓްރަކްޝަން މަސައްކަތެވެ. މިއަތޮޅުގައި އޮންނަނީ އެންމެ ރިސޯޓެކެވެ. އެއީ ފިލިތެޔޮ އައިލެންޑް ރިސޯޓެވެ. މިއަތޮޅު މާފުއްޓަކީ ޕިކްނިކް އައިލެންޑެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަމުންދާ ރަށެކެވެ.

މިއަތޮޅުގައިހުރި ތާރީޚީ ރަށްރަށަކީ ނިލަންދޫއާއި ހިމިއްޗެވެ. ނިލަންދޫގައި "ފޯއްމަތި" ނަމަކަށް ކިޔާ އާޘާރީ ސަރަޙައްދެއް އޮވެއެވެ. ނިލަންދޫގައިވާ އާޘާރީ ތަނަކީ މީލާދީ ސަނަތުގެ 06 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތަނެއްކަން ސައިންޓިފިކް ހޯދުންތަކުން އެނގިފައިވެއެވެ. އެތަނުން ފެނިފައިވާ ބައެއް ތަކެއްޗަކީ އެދުވަސްވަރު އިންޑިޔާއާއި ސިލޯނުގެ މިފަދަ ތަންތަނުން ފެނިފައިވާ ތަކެއްޗާއި އެއްފެންވަރުގެ ދާދި އެއްވައްތަރެއްގެ ތަކެއްޗެވެ. މީލާދީގެ 06 ވަނަ ޤަރުނަކީ ދުނިޔެއަށް އިސްލާމްދީން އައުމުގެ ކުރީގެ ތާރީޚެކެވެ. މީލާދީ ސަނަތުން 1153 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ރާއްޖެ އިސްލާމް ވުމަށް ފަހުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މިސްކިތްތައް ބިނާކުރި ރަށްރަށުގެ ތެރޭގައިވެސް މިއަތޮޅު ނިލަންދޫ ހިމެނެއެވެ. ނިލަންދޫގައިހުރި އާޘަރީ މިސްކިތަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ރަސްކަލުން ކަމުގައިވާ ދަރުމަވަންތަ މަހާރަދުން ބިނާކުރެއްވި މިސްކިތެއްކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.

ހިމިއްޗަކީ 14 މެއި 1970 އާ ހަމައަށް މީހުން ދިރިއުޅެމުން އައި ރަށެކެވެ. އެރަށުގައި ދިރިއުޅެމުންދިޔަ މީހުން އެކި ރަށްރަށަށް ހިޖުރަކޮށް އެރަށުގައި އެންމެފަހުން ތިބި 23 މީހުން އެރަށުން ފައިބާ އެރަށް ފަޅުވެފައިވަނީ މިދެންނެވި ތާރީޚުގައެވެ. އެރަށުގެ ގިނަމީހުން ހިޖުރަކޮށްފައިވަނީ މާލެ އަތޮޅު މާފުއްޓަށާއި މިއަތޮޅު ފީއަލި، ނިލަންދޫ އަށެވެ. މިނޫން ބައެއް ރަށްރަށަށްވެސް އެރަށުގެ ބައެއް މީސްމީހުން ހިޖުރަކޮށްފައި ވެއެވެ. ހިމިތީން މީހުން ފޭބި ސަބަބެއް ކަމުގައިވަނީ އެރަށުގައި މީހުން މަދުވެ ދިރިއުޅުމަށް ދަތިވެގެންނެވެ.

ހިސާބު ޢިލްމާއި ނިޔަމިކަމުގެ ޢިލްމަށް ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި މަޝްހޫރު ޢަބުދުﷲ އިސްމާޢީލް ނުވަތަ އިސްމާޢީލްކަލޭފާނުގެ ތުއްތަކީވެސް ހިމިތީ ބޭފުޅެކެވެ. ޢަބްދުﷲ އިސްމާޢީލްގެ ހަނދާނުގައި ސަރުކާރުން މިއަތޮޅުގައި ލައިބުރަރީއެއް ބިނާކޮށް ދެއްވާފައި ވެއެވެ. އެތަންބަލަހައްޓަވަމުން ދަނީ ސަރުކާރުންނެވެ. މިއަތޮޅު މަގޫދޫގައި އަތޮޅުވެރިކަން ކުރިއިރު ލައިބްރަރީ ހުރީ މަގޫދޫގައެވެ. ލައިބުރަރީ މަގޫދޫން ނިލަންދުއަށް ބަދަލުކޮށްފައިވަނީ 07 ޖޫން 2000 ގައެވެ.

ޢަބްދުﷲ އިސްމާޢީލްގެ ހަނދާން ދިރުވާ އާލާކުރުމުގެ ގޮތުން 1983 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މުޅިއަތޮޅަށް އެވޯޑް އިމްތިޙާނެއް ބާއްވައި އިމްތިޙާނުން އެއްވަނަ ހޯދާ ކުއްޖަކަށް ގްރޭޑް 12 ނިމެންދެން ސަރުކާރު ޚަރަދުގައި ކިޔަވައި ދެމުން ދެއެވެ. ކިޔެވުމަށް ބޭނުންވާ ފޮތް ފަންސުރުފަދަ ތަކެތީގެ އިތުރުން ޔުނީފޯމާއި ހުރުމުގެ ޚަރަދުވެސް ސަރުކާރުން ދެއްވައެވެ. މިގޮތުން 1995 ވަނައަހަރުގެ ނިޔަލަށް ކިޔަވައިދެމުން ގެންގޮސްފައިވަނީ އަހަރަކު އެއްކުއްޖަކަށެވެ. 1996 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އަހަރަކު 02 ކުދިންނަށް ކިޔަވައި ދެމުން ގެންދެއެވެ. ނަމަވެސް 2008 ގެފަހުން މި އެވޯޑްވަނީ ހުއްޓާލާފައެވެ.

މަގޫދޫގައިހުރި އަތޮޅުއޮފީސް ސަރުކާރުން މިއަތޮޅު ނިލަންދުއަށް ބަދަލު ކުރެއްވީ 18 ޖެނުއަރީ 1999 ގައެވެ. ނިލަންދޫއަށް އަތޮޅުއޮފީސް ބަދަލުކުރެއްވުމުން ފުރަތަމަ އަތޮޅު އޮފީހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަމުން ދިޔައީ ނިލަންދޫ އޮފީހެވެ. އަތޮޅު ގެއެއްގެ ގޮތުގައި ފުރަތަމަ ބޭނުންކުރީ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ ރަށްވެހިގެއެވެ. ނަމަވެސް 03 ނޮވެމްބަރ 2002 ން ފެށިގެން އަތޮޅު ގެއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަމުން ދަނީ ސަރުކާރުން އަލަށް ޢިމާރާތް ކޮށްދެއްވި އަތޮޅުގޭ ޢިމާރާތުގައެވެ. އަދި ސަރުކާރުން އަލަށް ޢިމާރާތްކޮށްދެއްވި އޮފީސް ޢިމާރާތަށް އަތޮޅުއޮފީހުގެ މަސައްކަތް ބަދަލުކުރީ 29ޑިސެންބަރު 2009 ގައެވެ. މި ޢިމާރާތް ރަސްމީކޮށް ހުޅުވީ 31 ޑިސެންބަރު 2009 ގައެވެ.

މިއަތޮޅުގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި 24 ގަޑިއިރު ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދެމުންދެއެވެ. ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ހުރިހާ ރަށެއްގައިވެސް ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދެމުން ގެންދިޔައީ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ނިލަންދު ފިޔަވައި އެހެން ރަށްރަށުގައި ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދެމުން ގެންދަނީ ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަނުންނެވެ. ނިލަންދޫގައި ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދެމުން ގެންދަނީ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައެވެ.

އަތޮޅުގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި ޘާނަވީ ފެންވަރަށް ކިޔަވައިދެމުން ދެއެވެ. ޔުނިސެފުގެ އެހީގައި ރާއްޖޭގެ ހުރިހައި އަތޮޅެއްގައި ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ޓީޗަރސް ރިސޯސް ސެންޓަރު ހުންނަނީ މިއަތޮޅު އަތޮޅުތަޢުލީމީ މަރުކަޒުގައެވެ. މިރިސޯސް ސެންޓަރުގައި ޒަމާނީ ވަސީލަތްތަކާއެކު ޤާއިމު ކޮށްފައިވާ ޓީޗަރުން ތަމްރީނުކުރާ ބަޔަކާއި ކޮމްޕިއުޓަރު ލެބެއް ހުރެއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޤާއިމުކުރި ޓީޗަރސް ރިސޯސް ސެންޓަރެވެ. މިސެންޓަރުގެ ޚިދުމަތް 31 އޮކްޓޯބަރ 2006 ން ފެށިގެން ލިބެމުން ދިޔަ ކަމުގައި ވިޔަސް މިސެންޓަރު ރަސްމީ ގޮތުން ހުޅުވާފައިވަނީ 26 ނޮވެމްބަރ 2007 ގައެވެ. މިކޮމްޕިއުޓަރ ލެބުގައި 24 ގަޑިއިރު އިންޓަރނެޓުގެ ޚިދުމަތް ލިބެން ހުރެއެވެ.

މިއަތޮޅު އަތޮޅު އޮފީސް ނިލަންދުއަށް ސަރުކާރުން ބަދަލު ކުރެއްވުމާއި ގުޅިގެން މަގޫދޫގައިހުރި އަތޮޅު ރައްޔިތުންގެ ވިޔަފާރިވެސް 05 މެއި 1999 ގައި ނިލަންދުއަށް ބަދަލުކުރިއެވެ. އޭރު އަތޮޅުސްޓޯރުގެ ވިޔަފާރި ކުރަމުން ދިޔައީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު އަތޮޅު ސްޓޯރަކީ ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ވިޔަފާރި ކުރަކުރަމުން ދާ ތަނެކެވެ.

01 ސެޕްޓެމްބަރ 2004 ގައި ފުލުހުން އުފެއްދެވުމާ ގުޅިގެން 21 އޭޕްރީލް 2003 ގައި މިއަތޮޅު ނިލަންދޫގައި ޤާއިމު ކޮށްފައިވާ އެން.އެސް.އެސް. ނިލަންދޫ މަރުކަޒުގެ ނަން އެތާރީޚުން ފެށިގެން މިއަތޮޅު ޕޮލިސްޓޭޝަނުގެ ނަމަށް ބަދަލު ކުރެއްވިއެވެ.

28 އޮގަސްޓް 2008 ގައި މިއަތޮޅުގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖެންޑަރ އެންޑް ފެމެލީ ގެ ފެމެލީ އެންޑް ޗިލްޑްރަން ސަރވިސްގެ އަތޮޅު ގޮފީގެ ޚިދުމަތްދޭ މަރުކަޒު މިއަތޮޅު ނިލަންދޫގައި ޤާއިމްކޮށް ޚިދުމަތް ދެމުން ގެންދަވައެވެ.

28 ޖެނުއަރީ 2011 އިން ފެށިގެން މިއަތޮޅު މަގޫދޫގައި އިޓަލީވިލާތުގެ ބިކާކޯ ޔުނިވަރސިޓީގެ އައުޓްޕޯސްޓެއް ހުޅުވައިފައިވެއެވެ. މިތަން ހިންގަނީ ކުރިން އަތޮޅުއޮފީސް ހިންގި ޢިމާރާތުގައެވެ.

ފ. އަތޮޅު ސްޓޯރުގެ ވިޔަފާރިއަކީ 1970 ގެ އަހަރުތަކުން ފެށިގެން އަތޮޅު ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ކުރަމުން އަންނަ ވިޔަފާރިއެކެވެ. އެކިދުވަހު އެކިމީހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ކުރަމުންއައި މި ވިޔަފާރި އިތުރަށް ތަރައްޤީކުރަން ފަށާފައިވަނީ ލޯޖެހި ޢަލީ ވަޙީދުގެ އަތޮޅުވެރިކަމުގައި 1990 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އެއިރު އަތޮޅު ސްޓޯރުގައި ހުރި މުދަލާއި ހިފާގެންގުޅޭ ތަކެއްޗާއި ފަރުނީޗަރުގެ ޖުމްލަ އަގަކީ -/28,000 (އަށާވީސްހާސް ރުފިޔާ) ރުފިޔާއެވެ. މަގޫދޫގައިހުރި އަތޮޅުއޮފީސް ނިލަންދޫއަށް ބަދަލުކުރެއްވުމާއި ގުޅިގެން އަތޮޅުސްޓޯރުގެ ވިޔަފާރިވެސް 05 މެއި 1999ގައި ނިލަންދޫއަށް ބަދަލުކުރެއްވިއެވެ. އަތޮޅު ސްޓޯރުގެ ވިޔަފާރި ނިލަންދޫއަށް ބަދަލު ކުރަންވެގެން ހިސާބު ކުރިއިރު ކެޕިޓަލަކީ -/278,000 (ދެލައްކަ އަށުހަތްތަރިހާސް ރުފިޔާ) ރުފިޔާއެވެ.

މިއަތޮޅު ނިލަންދޫގައި ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ޚިދުމަތް ދޭންފެށީ 25 ޖަނަވަރީ 2015 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ. މި ބޭންކްގެ އޭޓީ އެމް އިން 24 ގަޑިއިރުގެ ޚިދުމަތް ލިބެން ހުރެއެވެ.

މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީގެ ކަލެކްޝަން ސެންޓަރެއް މިއަތޮޅު ނިލަންދޫގައި ހުރެއެވެ. މި ސެންޓަރުން ޚިދުމަތް ދޭންފެށީ 04 އޮކްޓޫބަރ 2015 ގައެވެ. މި ސެންޓަރ މިހާރު ހުންނަނީ އަތޮޅުކައުންސިލްގެ އިދާރާ ހިންގާ ޢިމާރާތުގެ ބައެއްގައެވެ. މި ސެންޓަރ ރަސްމީކޮށް ހުޅުވީ 19 އޮކްޓޫބަރ 2017 ގައެވެ.



ޢަރުޝީފް
Onclick Go